Wczesne wspieranie
rozwoju małego dziecka

Pomoc psychologiczno-pedagogiczna we wspieraniu rozwoju dziecka

Pierwsze lata życia dziecka mają szczególne znaczenie dla całego jego rozwoju, dlatego bardzo ważne jest, aby ten czas został jak najlepiej wykorzystany. Czas ten należy poświęcić na tworzenie takich sytuacji, aby każde dziecko mogło wykorzystać swój potencjał rozwojowy. Jeżeli ma ono stwierdzoną niepełnosprawność, ma różnorodne problemy rozwojowe, trudności społeczne, potrzebne są także działania, które pomogą mu pokonywać trudności w poznawaniu świata, pełnienia ról społecznych, osiąganiu umiejętności i samodzielności.

Wczesne wykrycie dysfunkcji, problemów rozwojowych małego dziecka oraz właściwe zorganizowanie działań korekcyjno-kompensacyjnych i wspierających rozwój małego dziecka umożliwia wyrównanie lub złagodzenie istniejących braków i trudności.

Z psychologicznego punktu widzenia argumentem uzasadniającym rangę wczesnego wspierania rozwoju jest szczególna gotowość małego dziecka do uczenia się podstawowych umiejętności motorycznych, emocjonalnych i społecznych. Wczesne zaniedbania w tym zakresie mogą zaowocować opóźnieniami, których w dalszych latach życia nie da się zniwelować.

Wczesne wspieranie rozwoju powinno zawsze przebiegać przede wszystkim w oparciu o zabawy, które mają charakter terapeutyczny. Podstawową formą pracy z małym dzieckiem na terenie poradni jest terapia indywidualna, która ma na celu nawiązanie kontaktu z dzieckiem, ćwiczenie i usprawnianie mocno zaburzonych funkcji poznawczych. Druga formą pracy z dzieckiem są zajęcia grupowe, których celem jest między innymi rozwijanie samodzielności w działaniu, poprawienie kontaktów z rówieśnikami, komunikacji oraz wspomaganie rozwoju poznawczego.

W naszej poradni podczas terapii indywidualnej i grupowej specjaliści stosują różnorodne metody pracy z małym dzieckiem.

Niedyrektywna terapia zabawowa – Polega ona na wykorzystaniu w indywidualnym kontakcie z dzieckiem jego inicjatywy do rozwijania umiejętności w różnych zakresach. Wymaga to przede wszystkim takiego zorganizowania środowiska terapeutycznego, które zachęcałoby dziecko do spontanicznego działania. Terapeuta może wówczas obserwować jego aktywność i włączać się w nią, jako partner interakcji. Odpowiadając adekwatnie na niewerbalne i werbalne komunikaty, pomaga dziecku zrozumieć siebie, drugą osobą i otoczenie. Podejście niedyrektywne polega na podążaniu za inicjatywą dziecka.

Metoda zabawy – pobudza do aktywności, przeżyć, interakcji w grupie posługując się różnymi środkami – słowo, gest, ruch, taniec, malowanie, dotyk, dźwięk. Dzieci przeżywając różne sytuacje nabywają własne doświadczenia, a dodatkowo poznają lepiej siebie. Metoda ta aktywizuje dzieci, wyzwala emocje, wyobraźnię integruje grupę poprzez zabawę, która jest najbliższa dziecku. To w zabawie dzieci odnajdują radość, poczucie więzi, to ona wyzwala w nich aktywność, twórczość, pozwala wyrazić siebie, ułatwia uczenie się. Aktywizujące zabawy mają tę szczególną zaletę, że zawsze pozostają zachętą, wzmocnieniem motywacji, pobudzeniem zainteresowania, a nie stają się nakazem.

Elementy Dziecięcej matematyki E.Gruszczyk – Kolczyńskiej i E. Zielińskiej. – Program zakłada konieczność wtopienia edukacji matematycznej w działania wspomagające rozwój umysłowy dzieci. Treści kształcenia realizowane są w ramach 14 bloków tematycznych obejmujących zakresy dziecięcego rozumowania i edukacji matematycznej. Są to:

  1. Orientacja przestrzenna.
  2. Rytmy i rytmiczna organizacja czasu.
  3. Przyczyna i skutek. Przewidywanie następstw.
  4. Kształtowanie umiejętności liczenia obiektów.
  5. Dodawanie i odejmowanie, rozdawanie i rozdzielanie po kilka.
  6. Klasyfikacja.
  7. Pomaganie dzieciom w uświadomieniu sobie stałej liczby elementów w zbiorze, chociaż obserwują one zmiany sugerujące, że przedmiotów jest więcej lub mniej. Równoliczność. Przybliżanie dzieciom aspektu kardynalnego liczby.
  8. Ustawianie po kolei, numerowanie. Przybliżanie dzieciom aspektu porządkowego liczby.
  9. Długość: kształtowanie umiejętności mierzenia i pomaganie dzieciom w uświadomieniu sobie stałości długości.
  10. Intuicje geometryczne.
  11. Kształtowanie odporności emocjonalnej dzieci i zdolności do wysiłku intelektualnego.
  12. Pomaganie dzieciom w uświadomieniu sobie stałej ilości płynów, chociaż po przelaniu wydaje się, że jest więcej lub mniej.
  13. Waga i ważenie.
  14. Układanie i rozwiązywanie zadań z treścią. Zapisywanie czynności matematycznych w sposób dostępny dla sześciolatków.

Elementy Metody Ruchu Rozwijającego Weroniki Sherborne – wykorzystuje dotyk, ruch oraz wzajemne relacje fizyczne, emocjonalne i społeczne do rozszerzania świadomości samego siebie i pogłębiania kontaktu z innymi ludźmi. Stosowanie metody, rozwija u dziecka orientację w schemacie ciała, w przestrzeni, pozwala nawiązywać kontakt wzrokowy, emocjonalny – z dorosłym, a później także w relacji z innymi dziećmi. Dziecko nabiera zaufania do otoczenia, w którym się znajduje, co pozwala na stosowanie coraz to nowych, bardziej skomplikowanych elementów ruchowych.

Podstawowe założenia metody to rozwijanie przez ruch:

  1. Świadomości własnego ciała i usprawniania ruchowego;
  2. Świadomości przestrzeni i działania w niej;
  3. Dzielenia przestrzeni z innymi ludźmi i nawiązywania z nimi bliskiego kontaktu.

Udział w ćwiczeniach metodą Weroniki Sherborne ma na celu stworzyć dziecku okazję do poznania własnego ciała, usprawnienia motoryki, poczucia swojej siły, sprawności i w związku z tym możliwości ruchowych. Ponieważ dzięki temu zaczyna mieć ono zaufanie do siebie, zyskuje tez poczucie bezpieczeństwa. Podczas ćwiczeń ruchowych dziecko może poznać przestrzeń, w której się znajduje, przestaje być ona dla niego groźna. Dlatego dziecko czuje się w niej bezpieczne, staje się bardziej aktywne, przejawia inicjatywę, może być twórcze.

Metoda Dennisona – służy uruchomieniu intelektualnego potencjału „drzemiącego” w człowieku. Ćwiczenia wymyślone przez dr Dennisona angażują między innymi obie strony ciała i ruchy skoordynowane gałek ocznych, rąk oraz nóg, co równomiernie uaktywnia obie półkule mózgowe.

Metoda Marianne Frostig – stanowią ją ćwiczenia i zabawy ukierunkowane na rozwijanie percepcji wzrokowej, spostrzegawczości i umiejętności dokonywania wyboru. Podzielona jest na trzy zasadnicze poziomy: podstawowy, średni, wyższy. Dzięki obserwacji własnego ciała w lustrze podczas wykonywania zadań, obwodzenia palcem wzoru na kartce, podawaniu nazywanych przez nauczyciela przedmiotów dziecko doskonali się w zakresie różnorodnych sfer rozwoju.

Metoda Dobrego Startu – została opracowana przez M. Bogdanowicz. Metoda posiada zarówno aspekt profilaktyczno-terapeutyczny, jak też diagnostyczny. Pozwala na drodze obserwacji zachowania dziecka, analizy trudności z wykonaniem ćwiczeń oraz popełnionych błędów wnioskować o ich przyczynach, tzn. rodzaju i głębokości zaburzeń. Metoda stymuluje rozwój psychomotoryczny dziecka i może być stosowana dla dzieci o prawidłowym, jak też zaburzonym rozwoju. Elementem uatrakcyjniającym zajęcia są odpowiednio dobrane do ćwiczeń piosenki dziecięce.

Program Frostig i Horne – oparty jest na założeniu, że w rozwoju dziecka można wyodrębnić kilka stadiów charakteryzujących się intensywnymi zmianami w poziomie poszczególnych zdolności lub umiejętności. W okresie od urodzenie do około drugiego roku życia przede wszystkim rozwijają się zdolności czuciowo – ruchowe. Okres pomiędzy drugim a trzecim rokiem życia charakteryzuje się najintensywniejszym rozwojem języka; od czwartego do siódmego roku życia przypada okres najintensywniejszego rozwoju zdolności percepcyjnych. Mniej więcej w połowie ósmego roku życia rozpoczyna się intensywny rozwój wyższych procesów myślowych.

Na program Wzory i obrazki składają się trzy zeszyty z ćwiczeniami dla dziecka od młodszego wieku przedszkolnego do zerówki i trzy podręczniki dla osób kierujących pracą dziecka (wzory i obrazki poziom podstawowy, Wzory i obrazki poziom średni, Wzory i obrazki poziom wyższy).

Zeszyty do ćwiczeń stanowią zintegrowany wybór zadań angażujących wszystkie sfery percepcji wzrokowej na danym poziomie trudności. Zaleca się używanie ich w celu doskonalenia percepcji wzrokowej będącej ważnym aspektem dojrzałości szkolnej dzieci. W ćwiczeniach składających się na poziom podstawowy nacisk położono na zadania kształtujące koordynację wzrokowo-ruchową. Na poziomie średnim zwrócono uwagę na zadania rozwijające orientację w stosunkach przestrzennych, natomiast na poziomie wyższym skoncentrowano się głównie na ćwiczeniach integrujących zdolności percepcyjne z wymaganiami stawianymi dzieciom w nauce szkolnej. Program rozwoju percepcji wzrokowej przedstawiony we Wzorach i obrazkach koncentruje się na pięciu aspektach percepcji wzrokowej, które – jak wynika z badań licznych autorów – mają największe znaczenie dla rozwoju zdolności uczenia się u dzieci.

do góry